(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 192

॥ శ్రీః ॥
3.192. అధ్యాయః 192
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
హరిణా మార్కండేయంప్రిత స్వమాహాత్ంయకథనపూర్వకమంతర్ధానం ॥ 1 ॥
మార్కండేయేన యుధిష్ఠిరాదీన్ప్రతి కృష్ణస్య సర్వోత్తమత్వప్రతిపాదనేన తంప్రతి శరణాగమనచోదనా ॥ 2 ॥
కృష్ణేన తేషాం సమాశ్వాసనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

దేవ ఉవాచ। 3-192-0x(2392)(23416)
కామం దేవాఽపి మాం విప్ర న హి జానంతి తత్త్వతః।
త్వత్ప్రీత్యా తు ప్రవక్ష్యామి యథేదం విమృజాంయహం ॥ 3-192-1(23417)
పితృభక్తోసి విప్రర్షే మాం చైవ శరణం గతః।
తతో దృష్టోస్మి తే సాక్షాద్బ్రహ్యచర్యం చ తే మహత్ ॥ 3-192-2(23418)
ఆపో నారా ఇతి ప్రోక్తాస్తాసాం నామ కృతం మయా।
తేన నారాయణప్యుక్తో మమ తత్త్వయనం సదా ॥ 3-192-3(23419)
అహంనారాయణో నామ ప్రభవః శాశ్వతోఽవ్యయః।
విధాతా సర్వభూతానాం సంహర్తా చ ద్విజోత్తం ॥ 3-192-4(23420)
అహం విష్ణురహం బ్రహ్మా శక్రశ్చాహం సురాధిపః।
అహం వైశ్రవణో రాజా యమః ప్రేతాధిపస్తథా ॥ 3-192-5(23421)
అహం శివశ్చ సోమశ్చ కశ్యపోఽథ ప్రజాపతిః।
అహం ధాతా విధాతా చ యజ్ఞశ్చాహం ద్విజోత్తమ ॥ 3-192-6(23422)
అగ్నిరాస్యం క్షితి పాదౌ చంద్రాదిత్యౌ చ లోచనే।
ద్యౌర్మూర్ధా మే దిశః శ్రోత్రే తథాఽఽపః స్వేదసంభవాః।
సకలం చ నభః కాయో వాయుర్మనసి మే స్థితః ॥ 3-192-7(23423)
మయా క్రతుశతైరిష్టం బహుభిస్త్వాప్తదక్షిణైః।
యజంతే వేదవిదుషో మాం దేవసదనే స్థితం ॥ 3-192-8(23424)
పృథివ్యాం క్షత్రియేంద్రాశ్ పార్తివాః స్వర్గకాంక్షిణః।
యజంతే మాం తథా వైశ్యాః స్వర్గలోకజిగీషయా ॥ 3-192-9(23425)
చతుఃసముద్రపర్యంతాం మేరుమందరభూషణాం।
శేషో భూత్వాఽహమేవైతాం ధారయామి వసుంధరాం ॥ 3-192-10(23426)
వారాహం రూపమాస్థాయ మయేయం జగతీ పురా।
మజ్జమానా జలే విప్ర వీర్యేణాసీత్సముద్ధృతా ॥ 3-192-11(23427)
అగ్నిశ్చ బడబావక్రే భూత్వాఽహం ద్విజసత్తమ।
పిబాంయాపః సదా విద్వంస్తాశ్చైవ విసృజాంయహం ॥ 3-192-12(23428)
బ్రహ్మ వక్రం భుజౌ క్షత్రమూరూ మే సంస్థితా విశః।
పాదౌ శూద్రా భవంతీమే విక్రమేణ క్రమేణ చ ॥ 3-192-13(23429)
ఋగ్వేదః సామవేదశ్చ యజుర్వేదోఽప్యథర్వణః।
మత్తః ప్రాదుర్భవంత్యేతే మామేవ ప్రవిశంతి చ ॥ 3-192-14(23430)
యతయః శాంతిపరమా యతాత్మానో ముముక్షవః।
కామక్రోధద్వేషముక్తా నిఃసంజ్ఞా వీతకల్మషాః ॥ 3-192-15(23431)
సత్వస్థా నిరహంకారా నిత్యమధ్యాత్మకోవిదాః।
మామేవ సతతం విప్రాశ్చింతయంత ఉపాసతే ॥ 3-192-16(23432)
అహం సంవర్తకో వహ్నిరహం సంవర్తకో యమః।
అహం సంవర్తకః సూర్యస్త్వహం సంవర్తకోఽనిలః ॥ 3-192-17(23433)
తారారూపాణి దృశ్యంతే యాన్యేతాని నభస్తలే।
మమ రూపాణ్యథైతాని విద్ధి త్వం ద్విజసత్తమ ॥ 3-192-18(23434)
రత్నాకరాః సముద్రాశ్చ సర్వ ఏవ చతుర్దిశః।
వసనం శయనం చైవ విలయం చైవ విద్ధి మే ॥ 3-192-19(23435)
మయైవ సువిభక్తాస్తే దేవకార్యార్థసిద్ధయే।
కామం క్రోధం చ హర్షం చ భయం మోహం తథైవ చ।
మమైవ విద్ధి రోమాణి సర్వాణ్యేతాని సత్తమ ॥ 3-192-20(23436)
ప్రాప్నువంతి నరా విప్ర యత్కృత్వా కర్మ శోభనం।
సత్యం దానం తపశ్చోగ్రమహింసా చైవ జంతుషు ॥ 3-192-21(23437)
మద్విధానేన విహితా మమ దేహవిహారిణః।
మయాఽభిభూతవిజ్ఞానా విచేష్టంతే న కామతః ॥ 3-192-22(23438)
సంయగ్వేదమధీయానా యజంతే వివిధైర్మఖైః।
శాంతాత్మానో జితక్రోధాః ప్రాప్నువంతి ద్విజాతయః ॥ 3-192-23(23439)
---న శక్యో యో విద్వన్నరైర్దుష్కృతకర్మభిః।
---భాభిభూతైః కృపణైరనార్యైరకృతాత్మభిః ॥ 3-192-24(23440)
తస్మాన్మహాఫలంవిద్ధి పదం సుకృతకర్మణః।
సుదుష్ప్రాపం విమూఢానాం మార్గం యోగైర్నిషేవితం ॥ 3-192-25(23441)
యదా యదా చ ధర్మస్య గ్లానిర్భవతి సత్తమ।
అభ్యుత్థానమధర్మస్య తదాఽఽత్మానం సృజాంయహం ॥ 3-192-26(23442)
దైత్యా హింసానురక్తాశ్చ అవధ్యాః సురసత్తమైః।
రాక్షసాశ్చాపి లోకేఽస్మిన్యదోత్పత్స్యంతి దారుణాః ॥ 3-192-27(23443)
తదాఽహంసంప్రసూయామి గృహేషు శుభకర్మణాం।
ప్రవిష్టో మానుషం దేహం సర్వం ప్రశమయాంయహం ॥ 3-192-28(23444)
సృష్ట్వా దేవమనుష్యాంస్తు గంధర్వోరగరాక్షసాన్।
స్థావరాణి చ భూతాని సంహరాంయాత్మమాయయా ॥ 3-192-29(23445)
కర్మకాలే పునర్దేహమనుచింత్య సృజాంయహం।
ఆవిశ్య మానషం దేహం మర్యాదాబంధకారణాత్ ॥ 3-192-30(23446)
శ్వేతః కృతయుగే వర్ణః పీతస్త్రేతాయుగే మమ।
శ్యామో ద్వాపరమాసాద్య కృష్ణః కలియుగే తథా ॥ 3-192-31(23447)
త్రయో భాగా హ్యధర్మస్ తస్మిన్కాలే భవనతి చ।
`యదా భవతి మే వర్ణః కృష్ణో వై ద్విజసత్తం' ॥ 3-192-32(23448)
అంతకాలే చ సంప్రాప్తే కాలో భూత్వాఽతిదారుణః।
త్రైలోక్యం నాశయాంయేకః కృత్స్నం స్థావరజంగమం ॥ 3-192-33(23449)
అహం త్రివర్త్మా విశ్వాత్మా సర్వలోకసుఖావహః।
అజితః సర్వగోఽనంతో హృషీకేశ ఉరుక్రమః।
కాలచక్రం నయాంయేకో బ్రహ్మన్నహమరూపకం ॥ 3-192-34(23450)
శమనం సర్వభూతానాం సర్వకాలకృతోద్యమం।
ఏవం ప్రణిహితః సంయఙ్మాయయా మునిసత్తమ।
సర్వభూతేషు విప్రేంద్ర న చ మాం వేత్తి కశ్చన ॥ 3-192-35(23451)
సర్వలోకే చ మాం భక్తాః పూజయంతి చ సర్వశః ॥ 3-192-36(23452)
యచ్చ కించిత్త్వయా ప్రాప్తం మయి క్లేశాత్మకం ద్విజ।
సుఖోదయాయ తత్సర్వం శ్రేయసే చ తవానఘ ॥ 3-192-37(23453)
యచ్చ కించిత్త్వయా లోకే దృష్టం స్థావరజంగమం।
విహిత సర్వథైవాసౌ మమాత్మా భూతభావనః ॥ 3-192-38(23454)
అర్ధం మమ శరీరస్య సర్వలోకపితామహః।
అహం నారాయణో నామ శంఖచక్రగదాధరః ॥ 3-192-39(23455)
యావద్యుగానాం విప్రర్షే సహస్రపరివర్తనం।
తావత్స్వపిమి విశ్వాత్మా సర్వలోకపితామహః ॥ 3-192-40(23456)
ఏవం సర్వమహం కాలమిహాసే మునిసత్తమ।
అశిశుః శిశురూపేణ యావద్బ్రహ్మా న బుధ్యతే ॥ 3-192-41(23457)
మయా చ దత్తో విప్రాగ్ర్య వరస్తే బ్రహ్మరూపిణా।
అసకృత్పరితష్టేన విప్రర్షిగణపూజిత ॥ 3-192-42(23458)
సర్వమేకార్ణవం దృష్ట్వా నష్టం స్థావరజంగమం।
విక్లబోసి మయా జ్ఞాతస్తతస్తే దర్శితం జగత్ ॥ 3-192-43(23459)
అభ్యంతరం శరీరస్య ప్రవిష్టోసి యదా మమ।
దృష్ట్వా లోకం సమస్తం చ విస్మితో నావబుధ్యసే ॥ 3-192-44(23460)
తతోసి వక్రాద్విప్రర్షే ద్రుతం నిఃసారితో మయా।
ఆఖ్యాతస్తే మయా చాత్మా దుర్జ్ఞే యోపి సురాసురైః ॥ 3-192-45(23461)
యావత్స భగవాన్బ్రహ్మా న బుధ్యేత మహాతపాః।
తావత్త్వమిహ విప్రర్షే విస్రబ్ధశ్చర వై సుఖం ॥ 3-192-46(23462)
తతో విబుద్ధే తస్మింస్తు సర్వలోకపితామహే।
ఏకీభూతః ప్రవేక్ష్యామి శరీరాణి ద్విజోత్తమ ॥ 3-192-47(23463)
ఆకాశం పృథివీం జ్యోతిర్వాయుం సలిలమేవ చ।
లోకే యచ్చ భవేచ్ఛేషమిహ స్థావరజంగమం ॥ 3-192-48(23464)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-192-49x(2393)
ఇత్యుక్త్వాంతర్హితస్తాత స దేవః పరమాద్భుతః।
ప్రజాశ్చేమాః ప్రపశ్యామి విచిత్రా వివిధాః కృతాః ॥ 3-192-49(23465)
ఏవం దృష్టం మయా రాజంస్తస్మిన్ప్రాప్తే యుగక్షయే।
ఆశ్చర్యం భరతశ్రేష్ఠ సర్వధర్మభృతాంవరః ॥ 3-192-50(23466)
యః స దేవో మయా దృష్టః పురా పద్మాయతేక్షణః।
స ఏష పురుషవ్యాఘ్ర సంబంధీ తే జనార్దనః ॥ 3-192-51(23467)
అస్యైవ వరదానాద్ధి స్మృతిర్న ప్రజహాతి మాం।
దీర్గమాయుశ్చ కౌంతేయ స్వచ్ఛందమరణం మమ ॥ 3-192-52(23468)
స ఏష కృష్ణో వార్ష్ణేయ పురాణపురుషో విభుః।
ఆస్తే హరిరచింత్యాత్మా క్రీడన్నివ మహాభుజః ॥ 3-192-53(23469)
ఏష ధాతా విధాతా చ సంహర్తా చైవ శాశ్వతః।
శ్రీవత్సవక్షా గోవిందః ప్రజాపతిపతిః ప్రభుః ॥ 3-192-54(23470)
దృష్ట్వేమం వృష్ణిప్రవరం స్మృతిర్మామియమాగతా।
ఆదిదేవమయం జిష్ణుం పురుషం పీతవాససం ॥ 3-192-55(23471)
సర్వేషామేవ భూతానాం పితా మాతా చ మాధవః।
గచ్ఛధ్వమేనం శరణం శరణ్యం కౌరవర్షభాః ॥ 3-192-56(23472)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-192-57x(2394)
ఏవముక్తాస్చ తే పార్తా యమౌ చ పురుషర్షభౌ।
ద్రౌపద్యా సహితాః సర్వే నమశ్చక్రుర్జనార్దనం ॥ 3-192-57(23473)
స చైతాన్పురుషవ్యాఘ్ర సాంనా పరమవల్గునా।
సాంత్వయామాస మానార్హో మన్యమానో యథావిధి ॥ 3-192-58(23474)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి మార్కండేయసమాస్యాపర్వణి ద్వినవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 192 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-192-2 తే త్వయా ॥
3-192-31 రక్తో ద్వాపరమాసాద్య ఇతి. ఝ. పాఠః ॥
3-192-47 ఏకీభూతో హి స్రక్ష్యామి ఇతి ఝ. పాఠః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.